Depresioni nuk është një ditë e keqe

Depresioni është një çrregullim mendor i shpeshtë. Nuk është luhatja e zakonshme e humorit. Është humor i ulët, ose humbje kënaqësie dhe interesi, për një kohë të gjatë. Prek marrëdhëniet, shkollën dhe punën. Mund t’i ndodhë kujtdo. Njerëzit që kanë kaluar abuzim, humbje të rënda ose ngjarje të tjera stresuese kanë më shumë gjasa. Gratë preken më shpesh se burrat.

Gjatë një episodi, personi ndihet i trishtuar, i irrituar ose bosh, dhe humbet interesin. Kjo zgjat shumicën e ditës, pothuajse çdo ditë, për të paktën dy javë, dhe shoqërohet me shenja të tjera: përqendrim i dobët, faj i tepruar ose vlerë e ulët për veten, mungesë shprese, mendime për vdekjen ose për vetëvrasjen, gjumë i prishur, ndryshim oreksi ose peshe, lodhje e madhe. Episodi quhet i lehtë, i moderuar ose i rëndë sipas numrit dhe peshës së shenjave dhe sipas sa e prish jetën.

Në vitin 2023, rreth 4 për qind e popullsisë e ka kaluar depresionin, përfshirë 5,2 për qind të të rriturve: 4,1 për qind te burrat dhe 6,2 për qind te gratë. Te të rriturit 70 vjeç e sipër, 5,4 për qind. Rreth 322 milionë njerëz në botë jetojnë me depresion. Te gratë është rreth 1,5 herë më i shpeshtë se te burrat. Më shumë se 10 për qind e grave shtatzëna dhe e grave që sapo kanë lindur e kalojnë. Në vitin 2021, rreth 727 000 njerëz humbën jetën nga vetëvrasja. Te moshat 15 deri në 29 vjeç, vetëvrasja është shkaku i tretë i vdekjes. Nëse ka mendime për të dëmtuar veten, ndihma kërkohet menjëherë.

Çfarë e trajton

Ka trajtim që funksionon, edhe për formën e rëndë. I pari është trajtimi psikologjik. Te depresioni i moderuar dhe i rëndë mund të shtohet një antidepresiv. Për formën e lehtë, antidepresivi nuk është i nevojshëm. Trajtimet psikologjike që OBSH i cilëson të efektshme janë aktivizimi i sjelljes, terapia konjitive e sjelljes, psikoterapia ndërnjerëzore dhe terapia e zgjidhjes së problemeve. Ndër antidepresivët përmenden frenuesit selektivë të rikapjes së serotoninës, si fluoksetina. Te fëmijët, antidepresivët nuk përdoren për depresionin. Te adoleshentët nuk janë zgjedhja e parë dhe, nëse përdoren, përdoren me kujdes të shtuar. Çrregullimi bipolar trajtohet ndryshe.

Në vendet me të ardhura të larta, vetëm rreth një e treta e njerëzve me depresion marrin trajtim për shëndetin mendor. Pengesa janë mungesa e investimit, mungesa e profesionistëve dhe turpi shoqëror.

Ky përkthim nuk është bërë nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH). OBSH nuk mban përgjegjësi për përmbajtjen ose saktësinë e këtij përkthimi. Botimi origjinal në anglisht «Depressive disorder (depression)» mbetet botimi detyrues dhe autentik. Geneva: World Health Organization; 2026. Licenca: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.