HIV: si merret, si nuk merret, çfarë bën terapia

HIV merret me shkëmbim lëngjesh nga një person i infektuar: gjak, qumësht gjiri, sperma dhe lëngje vaginale. Kalon edhe gjatë shtatzënisë dhe lindjes. Nuk merret me puthje, përqafim, ushqim të përbashkët, shtrëngim dore, sende personale të zakonshme, ose ujë të përbashkët.

Shërim nuk ka. Trajtohet me terapi antiretrovirale, e cila e ndal shumëzimin e virusit, e forcon imunitetin, e ul ngarkesën virale dhe lejon një jetëgjatësi normale. Njerëzit në terapi, me ngarkesë virale të pazbulueshme, nuk e kalojnë HIV-në. Gratë shtatzëna me HIV duhet ta nisin terapinë sa më shpejt, për shëndetin e tyre dhe për të mos ia kaluar fëmijës, as me qumësht gjiri.

Parandalimi që përshkruan OBSH: prezervativ mashkullor ose femëror, test për HIV dhe për infeksione të tjera, rrethprerja mashkullore, shërbime për ata që injektojnë drogë, dhe profilaksi para ekspozimit për njerëzit pa HIV. Forma që përmenden janë tableta me bazë tenofoviri, unaza vaginale me dapivirinë, injeksioni me veprim të gjatë kabotegravir, dhe lenakapaviri. Pas një ekspozimi me rrezik të lartë përdoret profilaksia pas ekspozimit. Vetë terapia, te ata që e kanë virusin, është edhe parandalim.

Deri në fund të vitit 2025, OBSH vlerëson 41,0 milionë njerëz që jetonin me HIV, 64 për qind në rajonin afrikan. Në vitin 2025, 570 000 vdiqën nga shkaqe të lidhura me HIV dhe 1,2 milionë e morën virusin. Deri sot, rreth 44,2 milionë jetë janë humbur. Në vitin 2025, 88 për qind e dinin statusin, 89 për qind ishin në terapi dhe 95 për qind kishin virus të shtypur.

Ky përkthim nuk është bërë nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH). OBSH nuk mban përgjegjësi për përmbajtjen ose saktësinë e këtij përkthimi. Botimi origjinal në anglisht «HIV and AIDS» mbetet botimi detyrues dhe autentik. Geneva: World Health Organization; 2026. Licenca: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.